ميرزا محمد على وفا زواره اى

371

تذكرهء مآثر الباقريه ( فارسي )

نستعليق و شاعر باذوق آن عهد كه معدودى از دست‌نوشته‌ها و خطوط او هنوز هم مشمول امحا و انهدام زمانهء بىوفا نشده است . افسر نيز فرزندى هنرمند و فاضل و سالك به نام ميرزا فتح اللّه جلالى داشت كه مانند پدر ، به كثرت مشق و خط زبانزد بود . از يادگارهاى افسر صدريه روزنامه فرهنگ ( چاپ سنگى در زمان ظل السّلطان ) ، سنگ نبشته سردر آب‌انبار مسجد مصلى در تخت فولاد اصفهان ( اسفا كه مسموع افتاد در زمان نوشتن اين تعليقات مفقود شده است ! ) و اشعار بقعه شاه رضا در قمشه است . او شاگرد آقا محمّد باقر سمسورى ( ر ك : تعليقه ش 306 ) بود . ( ف احتمالا 1315 ق ) 2 - ميرزا شكر اللّه منعم : كه از برادر و پدرش ، بخت بيشترى داشته چون هم تاريخ تولّد و وفاتش پيداست ( 1360 - 6 / 1285 ق ) و هم ديوان او به طبع رسيده است ( سفرهء منعم ) . استاد همايى راجع به مدفن اين هر سه مىگويد : « قبر جلالى و پدرش افسر و جدش مسكين ، هر سه در صحن تكيهء مادر شازده است كه فقط جلالى سنگ لوح محقر بدخطّى دارد و افسر و مسكين ، هيچ‌كدام اصلا سنگ لوح ندارند ؟ ! . . . و اتفاقا سنگ‌نبشتهء قبرش ، به حدّى بازارى و بدخط است كه يقين دارم ، روح او از اين عمل خشنودى ندارد . » ( تاريخ اصفهان ، بخش هنر و هنرمندان ، صص 6 - 85 ) مسكين در سال 1301 ق وفات نمود . منابع اين زندگىنامه و اطلاعات حيات مسكين عبارت است از : مدايح معتمديه ، صص 54 - 716 و تذكرهء لطائف المدائح و ظرائف المناقب : ميرزا محمّد بروجردى ( اشراق ) ، 1238 ق ( به نقل از تاريخ تذكره‌هاى فارسى ، ج 2 ، صص 9 - 105 ) منبع اخير فقط منتخب اشعار است و شرح حال ندارد . و نيز مدايح المعتمديه فنا ، صص 131 - 93 و شعرى ، صص 46 - 541 و حديقة الشّعرا ، ص 179 و عنقا ، ص 207 و رجال و مشاهير اصفهان مير سيد على جناب ، ذيل ميرزا مسكين و الذريعة ، ط ( ج ) ، ص 1038 ( پنج منبع اخير به نقل از فرهنگ سخنوران ) و نيز مقدّمه استاد همايى بر ديوان آقا محمّد كاظم غمگين ، ص ط و ى و نيز برگزيده ديوان سه شاعر اصفهانى ، صص ، 42 - 141 و نيز مقدّمه ديوان طرب ص 246 همچنين ا . م . پيه مونتسه : ايتاليا و اصفهان ، نشر بخش فرهنگى سفارت ايتاليا در ايران ، 1370 ، صص 8 - 77 و نيز قدسى ، منوچهر : مرقع ، ص 9 - 28 و از همو ؛ « ميرزا عبد الرحيم افسر و فرزند هنرمندش ميرزا فتح اللّه خان جلالى » ، كتاب خوشنويسى در كتيبه‌هاى اصفهان ، صص 99 - 90 ( اين گفتار عينا در يكى از شماره‌هاى مجله هنر و مردم تحت عنوان « يك خاندان فصل و هنر در اصفهان » ، صص 37 - 33 چاپ شده بود . و نيز اصغرى ، مرتضى ، مقدّمه تذكرة الشّعراى مسكين ، صص 15 - 10 .